Źródła prawa transportowego

Umowa przewozu unormowana jest w tytule XXV księgi III (zobowiązania) kodeksu cywilnego. Tytuł ten obejmuje trzy działy: dział I- przepisy ogólne, ział II-przewóz osób, dział III- mprzewóz rzeczy. Postanowienie art. 774 k.c. formułuje definicję umowy przewozu w spos.ób następójacy: “Przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy”. Z definicji tej wynika, iż przepisy przewozowe odnoszą się tylko do przewozów uprawianych w sposób profesjonalny przez przewoźnika, czyli przez przedsiębiorcę uprawnionego do rozwijania tego rodzaju działaolności, i to w sposób zarobkowy ( za wynagrodzeniem). Kodeks cywilny ( ani też inne przepisy) nie podaje definicji przewoźnika. Stąd wniosek, iż uzywa się tego terminu w znaczeniu potocsznym. Kto ma lub też kto może mieć status prawny przewoźnika wynika z odpowiednich post5anowień prawa administracyjnego, obowiązujących w odniesieniu do poszczególnych gałęzi transportu.

Nie są aktami normatywnymi, mają tylko charakter umowny. Nie podlegają więc pub;ikowaniu w organach promulgacyjnych ani też interpretacji według metod odnoszących się do przepisów prawnych, lecz według metod odnoszacych się do interpretacji oświadczeń woli stron, w tym przypadku- oświadczeń woli przewoźnika. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 24 lipca 1959 roku słusznie zauwazył, iż niejasności w sformułowaniach “ogólnych warunków ubezpieczenia” wydanych przez PZU (a traktowanych jako rodzaj reguloaminu) - nie moga być tłumaczone na niekorzyść ubezpieczającego. Byłoby bowiem sprzeczne z zasadami współzycia społecznego, aby wadliwość lub niestaranna redakcja tych postanowień przez zakład ubezpieczeń nobciążała jego kontrahentów. Analogiczna zasada odnosi się do interpretacji reguolaminów przewoźnika. Postanowienia regulaminu jako wzorca umownego nie mają charakteru bezwzględnie obowiązującego.

Przedstawia się obecnie w ten sposób, że najogólniejsze przepisy normujące umowę przewozu zawarte sa w kodeksie cywilnym. Mają one jednak w odniesieniu do poszczególnych gałęzi transportu z reguły zastosowanie tylko posiłkowe (subsydiarne), zastosowanie bezpośrednie mają one właściwie tylko do przewozów konnyuch oraz innych nietypowych. Przepisy przewozowe szczególne zawarte są natomiast w czterech aktach normatywnych rzedu ustawy (jak tez wydanych na ich podstawie przepisów wykonawczych), a mianowicie:

1)ustawie- Prawo przewozowe,

2) kodeksie morskim (z 2001 r.),

3) ustawie - prawo lotnicze,

4) ustawie o łączności, obejmujacej miedzy innymi przepisy odnoszące się do przewozu przesyłek oraz zbiorczych ładunków pocztowyh.

Ustawa- prawo przewozowe oparte jest w przeważającej mierze na wzorach wykształconych w prawie kolejowym, z tym jednak, że pominięte zostały postanowienia zbyt formalistyczne.